Iz istorije našeg kraja: SAKULSKI PODODBOR REDA NEIMARA HRAMA SVETOG SAVE

SAKULSKI PODODBOR REDA NEIMARA HRAMA SVETOG SAVE

Opovo, 3. avgust 2019;

Posredstvom našeg stalnog saradnika na prikupljanju istorijske dokumentacije vezane za Opštinu Opovo Dragana Maslarevića, dobili smo zanimljiv dokument u rukopisu iz 1937. godine na kome se nalazi spisak članova sakulskog pododbora „reda neimara hrama Svetog Save. Pretpostavljamo da su članovi ovog pododbora bili pre svega lični darodavci kao i sakupljači dobrovoljnih priloga za izgradnju hrama.

Na spisku se nalaze: Radivoj Stanižan (paroh), Darinka Stanižan (sveštenikova supruga), Stojan A. Stojanović (privr. paroh), Đorđe Petrović (trgovac), Zoran Petrović, Biserka Petrović, Nova Janošev (kafedžija), Nova Moromilin (pojac), Sava Jevrić (trgovac), Živa Civrić (ratar), Živa Nedić (predsednik crkvene opštine), Joca Buzadžija (ratar), Ljuba Neškov (ratar), Miodrag Žujović (upravnik osnovne škole), Živa Ankić (ratar), Živa Janošev (ratar), Vlastimir Maksimović (žandarmerijski nav. ?), Slavomir Đurković (opšt. beležnik), Vitomir Plavšić (trgovac), Stevan Babin (opštinski eksekutor (izvršitelj)), Aleksandar Bogdanov (vojni referent), Petar Vidaković (opšt. pojbel. ?), Cvetko Radujlov (zanatlija), Čeda Piperski (zanatlija).

Ono što je zanimljivo u ovom dokumentu jeste podatak da se na spisku nalazi porodica Petrović – otac Đorđe, sin Zoran i ćerka Biserka. A taj Zoran Petrović je upravo onaj najpoznatiji Sakuljan – slikar i pisac po kome i sakulska osnovna škola danas nosi naziv. U to vreme imućni trgovac Đorđe Petrović, upisao je kao članove „Reda neimara hrama Svetog Save“ i donatore svoju ćerku Biserku i tada, šesnaestogodišnjeg sina Zorana.  

Izgradnja hrama je započela 1935. godine, ali se prvobitna ideja javila još 1879., da bi 1895. bilo osnovano „Društvo za podizanje hrama svetog Save na Vračaru“. Nakon dva javna konkursa za izradu projekta 1905. i 1926. godine, Odbor za izgradnju hrama konačno je 1930. izradu projekta poverio arhitekti Bogdanu Nestoroviću, kao i arhitekti Aleksandru Deroku uz saradnju inženjera Vojislava Zađine. Osvećenje temelja je izvršio patrijarh Varnava 1935. godine ali su radovi prekinuti napadom Nemačke na Jugoslaviju. Patrijarh German 1958. godine obnavlja ideju izgradnje hrama ali će nakon 88 ponovljenih molbi i isto toliko odbijanja, dozvolu za izgradnju dobiti tek 1984. godine. Godinu dana kasnije, u prisustvu svih srpskih arhijereja ponovo je osvećen hram, a na liturgiji održanoj 12. maja iste godine, u unutrašnjosti zidina hrama prisustvovalo je oko 12.000 vernika, dok je u porti bilo još oko 80.000 ljudi. Nastavak izgradnje, koja još uvek traje, zvanično je započeo 12. avgusta 1985. godine.